زیتون (نماد صلح و ثروت)
زیتون (Olive) که نام علمی و دقیق آن Olea europaea است شامل تقریبا ۲۰ گونه درختان کوچک از خانواده زیتون بوده و در جهان کهن از حوزه دریای مدیترانه ، شمال آفریقا ، جنوب شرقی آسیا ، شمال تا جنوب چین ، اسکاتلند و شرق استرالیا پراکندگی گسترده ای داشته اند. آن ها همیشه سبز بوده و دارای برگ هایی کوچک و یک پارچه هستند که روبروی هم قرار گرفته اند.
قدمت تاریخی زیتون: تخمین دقیق زمانی که زیتون از حالت وحشی خارج شد تحت کنترل کشاورزان در آمد و به صورت میوه باغی مورد استفاده قرار گرفت ممکن نیست. اشارات فراوانی که در انجیل درباره این گیاه و تولید آن وجود دارد و فراوانی ضمنی آن در سرزمین کنعان و منطقه ای در سوریه که همیشه زیتون برای اقتصاد ساکنین آن مهم بوده است موجب این نتیجه گیری می شود که سوریه محل تولد زیتون پرورش یافته است. احتمالا در آغاز یک گونه اصلاح شده به دست تعدادی از فرقه کوچک سامی افتاد و به تدریج در قبایل اطراف نیز گسترش یافت و با حداقل تلاش به میزان بسیار زیادی پرورش یافت این ماده روغنی در آب و هوای خشک شرق ماده ای بسیار حیاتی برای سلامتی به شمار می رفت و میوه این درخت در آن دوران ابتدایی در بین جنگجویان بربری نمادی از صلح و حسن نیت بود.
قدمت زیتون در یونان باستان: در دنیای هومر همان گونه که در ایلیاد مشخص است روغن زیتون فقط به عنوان یک ماده برای ثروتمندان محصول خارجی شناخته شده و بیشتر به سبب ارزش آن برای آرایش پهلوانان مورد توجه بوده است. جنگجویان بعد از استحمام به خودشان روغن زیتون می زدند و بدن پاتروکلوس هم عینا با روغن زیتون پوشیده می شد. اما نه اشاره ای به کشت این گیاه شده و نه بر روی تاکستانی که روی سپر آشیل نقش شده وجود دارد. اما اگر چه در ایلیاد هیچ اشاره ای به کشت زیتون نشده وجود آن در باغ السینوس و دیگر کنایه های آشنا نشان دهنده این حقیقت است که زیتون در زمان نگارش ادیسه شناخته شده است.
درخت مقدس الهه مدت طولانی در آکروپلیس قرار داشت و اگرچه در حمله ایرانیان نابود شد دوباره از ریشه جوانه زد (بعضی مکنده های این ریشه درختان زیتون باغ محل تحصیل افلاطون را به وجود آورده اند که پس از گذشت سال ها هنوز بسیار قابل احترام هستند).
در زمان سولن حقوق دان یونانی زیتون به قدری گسترده شده بود که او وضع قوانینی را برای کشت منظم این درخت در آتیکا ضروری دانست. این منطقه ای بود که احتمال زیتون از آن جا به تدریج در تمام نواحی هم پیمان با یونان و کشور های انشعابی از آن انتشار یافت. در ساحل آسیای صغیر که در آن جا مقدار فراوانی از این درخت در زمان تاله ها وجود داشت این درخت ممکن است در سال هایی پیش تر از آن توسط کشتی های فینیقی آورده شده باشد. برخی از جزایر دریای اژه نیز ممکن است آن را از همین منبع به دست آورده باشند زیتون جزیره رودز و جزیره کرت نیز شاید ریشه ای مانند این ها داشته باشند. اگر از لقب اسکیلس استفاده کنیم جزیره ساموس باید سال ها زیادی قبل از جنگ های ایران دارای درختان زیتون میوه دار بوده باشند.
خوراک شناس امپراتوری یونان با خواباندن زیتون خام در آب نمک به عنوان تحریککننده اشتها به این میوه ارزش بیشتری بخشید که کمتر از انواع جدید آن نبودند و ترشی زیتون با حفظ خصوصیات طعم خود در انبار های زیر خاک پمپئی یافت شده اند. آب تلخ زیتون یا پس مانده حاصل از آن در خلال روغن گیری <به نام آمورکا> و برگ های گس آن دارای خواص بسیاری هستند که نویسندگان دوران بسیار دور به آن ها اشاره کرده اند. پزشکان رومی از روغن زیتون تلخ وحشی در پزشکی استفاده می کردند ولی کاربرد آن به عنوان غذا یا در آشپزی مشخص نیست.
زیتون به عنوان نماد: در گذشته زیتون نه تنها نشانی از صلح بلکه نمایان گر ثروت و وفور کشور بود حمل شاخه های آن در جشن های بزرگ یونان افشاندن زیتون وحشی برای قهرمانان المپیک تاج زیتون فاتحان رومی در مراسم استقبال و مواردی که سواره نظام ها در بازدید های امپراتوری همانند هدیه های نمادین صلح بکار می بردند <دوران بربر ها> که فقط با پیروزی حفظ می شدند. تاج زیتون شاخه ای از درخت زیتون است که بدور حلقه ای پیچیده شده و در بازی های باستانی المپیک یونان به قهرمان اعطا می شده است. در المپیک ۲۰۰۴ آتن سنت اهدای تاج زیتون تجدید شد و به همراه مدال طلا به قهرمانان اعطا شد. شاخه زیتون در پرچم سازمان ملل متحد نیز به عنوان نماد صلح استفاده شده است.
پیش از این تصور می شد کشت زیتون در طارم و رودبار قدمت ۸۰۰ ساله دارد اما تازه ترین کشفیات باستان شناسی در تپه باستانی کلورز رستم آباد بیانگر این است که کشت زیتون در این منطقه به بیش از دو هزار سال پیش باز می گردد. همچنین ناصرخسرو در سفرنامه خود از وجود زیتون در طارم و رودبار سخن گفته است.
انواع زیتون: از دیدگاه پرورش دهندگان مدرن تنوع زیتون های شناخته شده بسیار زیاد است. فقط در ایتالیا حداقل ۳۰۰ گونه وجود دارد اما تعداد کمی از آن ها تا حد مناسبی رشد می کنند. گونه های اصلی ایتالیا Leccino ، Frantoio و Carolea هستند. هیچ کدام از آن ها را نمی توان با توصیفات باستانی همانند دانست. اگر چه بعید نیست بعضی از گونه های نازک برگ که بیش از همه مورد توجه هستند از تبار Licinian معروف باشند. درختان پهن برگ اسپانیا میوه های درشت می دهند اما غلاف آن ها طعمی نسبتا تلخ تر دارد و کیفیت روغن آن ها نا مرغوب تر است. این زیتون های اسپانیایی هستند که معمولا پس از سوراخ سوراخ شدن و پر شدن پرورده شده و پس از خواباندن در آب نمک تازه خوردنی می شوند که با فلفل ترشی، پیاز ترشی یا سایر چاشنی ها این کار صورت می گیرد.
